Geplaatst op

Het vergrootglas: vergroting voor alle leeftijdsgroepen

Vergrootglas

Een antieke uitvinding als een echte evergreen De term “vergrootglas” is afkomstig van het Franse woord “loupe”. De eerder gebruikte termen “vergrootglas” of “brandend glas” komen nauwelijks meer voor. De naam brandend glas komt van het feit dat de bolle lens de binnenkomende zonnestralen bundelt en zo de energie van het licht zo sterk verhoogt dat brandbaar materiaal zoals papier kan worden ontstoken. Deze eigenschap van de lens is ook de oorsprong van de optische technische termen brandpuntsafstand, brandpunt, enz. Het vergrootglas is een eenvoudige convexe convergerende lens. De vergroting komt door de aard van het riet: het glas is het dikst in het midden en wordt dunner naar de randen toe. Het heeft dus de vorm van een linze, een peulvrucht. Vandaar dat de lens zijn naam kreeg.

Hoe het vergrootglas werkt:

Wanneer een object zich binnen de brandpuntsafstand (de afstand tussen het object en de loupe) bevindt zodat een duidelijke vergroting zichtbaar is voor de kijker, produceert de loupe een rechtopstaand virtueel beeld van het object.

Geschiedenis en herkomst van het vergrootglas

Het is al sinds mensenheugenis bekend dat water objecten vergroot. Dit werd voor het eerst schriftelijk vastgelegd door de Romeinse filosoof en natuurwetenschapper Seneca de Jongere in de eerste eeuw na Christus, die ook de adviseur was van onder meer keizer Nero. Hij ontdekte dat een glazen kom, wanneer deze gevuld is met water, werkt als een vergrootglas. Ongeveer 1000 jaar later ontwikkelde de Arabische geleerde Abu Ali al-Hasan Ibn Al-Haitham het vergrootglas als een optisch apparaat. In de 16e eeuw kwam men op het idee om meerdere vergrootglazen achter elkaar in te pakken. Zo ontstond de eerste microscoop.

Het vergrootglas wordt voornamelijk gebruikt als visueel hulpmiddel, omdat het verziendheid of presbyopie compenseert. Het gebruik van een vergrootglas, waarbij de kijker een vergroot virtueel beeld ziet, moet niet worden verward met de correctie van verziendheid of presbyopie. De lens die voor de correctie wordt gebruikt, is ook convex (het type lenskromming) – maar hier met een aanzienlijk grotere brandpuntsafstand – en wordt direct voor het oog gedragen als bril of contactlenzen. De lens van de bril vormt een lenssysteem of een functionele eenheid met het optische apparaat van het oog. Bij verziendheid of presbyopie is een aanpassing van het vergrootglas, in tegenstelling tot een bril, niet nodig. Daarom is de leesloep ideaal als geïmproviseerde oplossing voor ontbrekende brillen of contactlenzen.

Naast het meest bekende vergrootglas, de leesloep, zijn er ook tal van speciale vergrootglazen zoals leesstaafjes. Een leesstaaf is een vergrootglas dat direct op het leesmateriaal wordt geplaatst en vergroot in één dimensie. Leesstenen komen overeen met een bolle lens zonder frame en handvat (ook met direct contact maar tweedimensionale vergroting). Loepen met meetunits en horlogemakersloepen worden vervaardigd als zogenaamde meetloupes. De combinatie van vergrootglas en bril – de zogenaamde vergrootglazen – wordt vooral in de geneeskunde gebruikt.

Laten we nu teruggaan naar het gewone vergrootglas – het leesvergrootglas. Deze loepen zijn meestal verkrijgbaar in uitvoeringen met 2 – 6x vergroting. Verder zijn leesloepen te herkennen aan het relatief grote gezichtsveld door een grote lensdiameter. Dit grote gezichtsveld zorgt ervoor dat een royale en variabele afstand tussen de leesloep en het oog op een constante afstand tussen de leesloep en het object kan worden gehouden. Lezen is dus mogelijk in een comfortabele houding. Vergrootglazen zijn nu verkrijgbaar in vele ontwerpvarianten. Oorspronkelijk alleen uitgerust met een eenvoudig frame en handvat, ze zijn verkrijgbaar b.v. met licht, met een statief, of met een andere montagemogelijkheid. Het detailvergrootglas is gerelateerd en heeft meestal een vergroting van 5x tot 15x – als de kwaliteit erg goed is, iets meer. De lens heeft een kleine diameter (ongeveer 1-3 cm), waardoor de beeldhoek erg klein is.

De behoefte aan vergrootglazen en vergroting in het algemeen is tegenwoordig groter dan ooit: in het tijdperk van kleine gedrukte bijsluiters, bedienings- en montage-instructies, evenals informatie over de ingrediënten van een grote verscheidenheid aan producten, is het vergrootglas zoals we het kennen vandaag is onmisbaar geworden – niet alleen voor mensen met een slecht gezichtsvermogen!